xu-tri-soc-phan-ve

Cách xử trí sốc phản vệ ở trẻ em

Sốc phản vệ ở trẻ em xảy ra sau vài giây hoặc vài phút sau khi trẻ tiếp xúc với chất mà trẻ dị ứng. Sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng của cơ thể nghiêm trọng, có thể đe doạ tính mạng. Nhận biết sớm các dấu hiệu sau đây và xử trí sốc phản vệ kịp thời sẽ giảm rủi ro tử vong.

Sốc phản vệ ở trẻ em thường xảy ra bởi vì cơ thể trẻ phản ứng dị ứng với:

  • Thực phẩm
  • Vết cắn của côn trùng
  • Thuốc
  • Cao su (găng tay, núm vú)

Các triệu chứng sốc phản vệ sẽ khiến người xung quanh hoảng hốt. Tuy nhiên, sự chuẩn bị kỹ càng sẽ giúp cha mẹ hành động đúng để cứu trẻ.

1. Triệu chứng sốc phản vệ ở trẻ em

Triệu chứng sớm cần chú ý của sốc phản vệ ở trẻ em:

  • Khó thở
  • Khàn giọng hoặc khó nói
  • Thở khò khè
  • Nghẹt mũi, ho
  • Buồn nôn hoặc nôn, đau bụng, tiêu chảy
  • Khó nuốt
  • Phát ban, mề đay
  • Rối loạn nhịp tim, tim đập nhanh
  • Ngứa da, dị cảm, mẩn đỏ hoặc sưng tấy
  • Da tái nhợt
  • Rối loạn tri giác, mất ý thức
xu-tri-soc-phan-ve
Triệu chứng sốc phản vệ

Triệu chứng sốc phản vệ tiến triển rất nhanh, được phân thành 4 mức độ nghiêm trọng (theo Hướng dẫn chẩn đoán mức độ phản vệ của Bộ Y tế – thông tư 51/2017/TT-BYT)

  • Nhẹ (độ I): Chỉ có các triệu chứng ở da, tổ chức dưới da và niêm mạc như mày đay, ngứa, phù mạch.
  • Nặng (độ II): có từ 2 biểu hiện ở nhiều cơ quan:
    • Mày đay, phù mạch xuất hiện nhanh.
    • Khó thở nhanh nông, tức ngực, khàn tiếng, chảy nước mũi.
    • Đau bụng, nôn, tiêu chảy.
    • Huyết áp chưa tụt hoặc tăng, nhịp tim nhanh hoặc loạn nhịp.
  • Nguy kịch (độ III): biểu hiện ở nhiều cơ quan với mức độ nặng hơn như sau:
    • Đường thở: tiếng rít thanh quản, phù thanh quản.
    • Hô hấp : thở nhanh, khò khè, tím tái, rối loạn nhịp thở.
    • Rối loạn ý thức: vật vã, hôn mê, co giật, rối loạn cơ tròn.
    • Tuần hoàn: sốc, mạch nhanh nhỏ, tụt huyết áp.
  • Ngừng tuần hoàn (độ IV): Biểu hiện ngừng hô hấp, ngừng tuần hoàn.

2. Xử trí sốc phản vệ ở trẻ em

2.1 Xử trí sốc phản vệ nặng trong khi chờ xe cấp cứu

  • Giúp trẻ ngưng ngay tiếp xúc với chất gây dị ứng.
  • Tiêm Adrenalin (quy cách 1mg=1ml=1 ống) vào bắp tay trẻ có triệu chứng phản vệ độ II trở lên theo phác đồ sốc phản vệ sau:
    • Trẻ sơ sinh hoặc trẻ < 10kg: 0,2ml (tương đương 1/5 ống).
    • Trẻ khoảng 10 kg: 0,25ml (tương đương 1/4 ống).
    • Trẻ khoảng 20 kg: 0,3ml (tương đương 1/3 ống).
    • Trẻ > 30kg: 0,5ml (tương đương 1/2 ống).

Mục tiêu của việc tiêm adrenalin là để ổn định huyết áp trẻ em ≥ 70mmHg và không còn các dấu hiệu về hô hấp như thở rít, khó thở; dấu hiệu về tiêu hóa như nôn ói, tiêu chảy.

  • Đặt bé nằm nghiêng trái nếu có nôn ói, kê chân cao hơn đầu.
  • Gọi xe cấp cứu ngay cả khi các triệu chứng thuyên giảm.
  • Quan sát diễn biến tiếp theo để tiêm nhắc lại adrenalin sau mỗi 3-5 phút cho đến khi mạch và huyết áp ổn định.

2.2 Điều trị sốc phản vệ với nhân viên y tế

  • Hỗ trợ hô hấp: đảm bảo khai thông đường thở, thở oxy qua ống thông mũi hoặc mặt nạ. Có thể mở khí quản cấp cứu nếu có phù thanh môn, bóp bóng AMBU có oxy, thở máy 100% oxy trong giờ đầu, điều chỉnh máy thở theo tình trạng cụ thể.
  • Hỗ trợ tuần hoàn:
    • Đặt đường truyền tĩnh mạch (tĩnh mạch ngoại vi), nếu không thể thiết lập được thì đặt đường truyền trung tâm qua tĩnh mạch cảnh hoặc tĩnh mạch đùi.
    • Truyền dịch nhanh Natri clorua 0,9% 1-2 lít, có thể phối hợp với dịch keo hoặc HAES-steril (HES) 6%, vì sốc phản vệ luôn có hiện tượng giãn mạch kết hợp với tăng tính thấm thành mạch.
    • Adrenalin truyền tĩnh mạch liên tục nếu bệnh nhân đáp ứng kém với adrenalin tiêm bắp và đã được truyền đủ dịch. Bắt đầu bằng liều 0,1 μg/kg rồi điều chỉnh liều mỗi 3 – 5 phút sao cho huyết áp tâm thu > 70mmHg.
  • Hội chẩn với các chuyên khoa cấp cứu, hồi sức, dị ứng để điều trị tình trạng dị ứng của bệnh nhân.
  • Cấp cứu ngưng tim phổi: theo phác đồ cấp cứu ngưng tim phổi cơ bản hoặc chuyên sâu

3. Phòng chống sốc phản vệ ở trẻ em

Cha mẹ cần lưu ý những điểm sau nếu con mình có cơ địa dị ứng (gia đình có bệnh dị ứng di truyền như viêm mũi dị ứng, hen suyễn, viêm da cơ địa, …).

  • Trao đổi với người trông trẻ, thầy cô hay huấn luyện viên, bạn bè, người thân của bé về những triệu chứng và cách xử trí sốc phản vệ ban đầu trong khi chờ nhân viên y tế.
  • Hướng dẫn trẻ tránh các tác nhân gây dị ứng cho trẻ như thực phẩm, phấn hoa, các loại thuốc….

Sốc phản vệ ở trẻ em có thể gây tử vong khi không được xử lý kịp thời. Chính vì vậy nếu cha mẹ thấy cơ thể bé có sự thay đổi đột ngột khi tiếp xúc với tác nhân lạ cần nghi ngờ, sẵn sàng xử trí sốc phản vệ nhanh chóng và gọi hỗ trợ từ cơ sở y tế gần nhất.

Các bác sĩ Nhi có kinh nghiệm cấp cứu sốc phản vệ ở trẻ em

Tham khảo Top 10 bác sĩ nhi giỏi ở TP.HCM, trong đó nổi bật là:


Bài viết được tham khảo từ Bác sĩ Trần Bảo Ngọc và các nguồn tư liệu đáng tin cậy trong và ngoài nước. Tuy nhiên, Docosan Team khuyến khích bệnh nhân hãy tìm và đặt lịch hẹn với bác sĩ có chuyên môn để điều trị trên Docosan.com.

Tư liệu tham khảo: Bộ Y tế, Kidshealth

Total
0
Shares
Leave a Reply
Related Posts
DMCA.com Protection Status

Bạn cần tư vấn

Docosan sẽ hướng dẫn tìm bác sĩ, phòng khám theo triệu chứng, mức giá và địa điểm gần nhất