Tâm thần phân liệt: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

tam than phan liet
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Nội dung chính, chọn để đọc

Bài viết được tham khảo từ Thạc sĩ, Bác sĩ khoa Thần Kinh Phạm Quỳnh Nga và các nguồn tư liệu đáng tin cậy trong và ngoài nước. Tuy nhiên, Docosan Team khuyến khích bệnh nhân hãy tìm và đặt lịch hẹn với bác sĩ có chuyên môn để điều trị trên Docosan.com.


Tâm thần phân liệt là hiện tượng rối loạn tâm thần một cách nghiêm trọng. Ảnh hưởng tiêu cực đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của người bệnh. Nếu không điều trị sớm, sẽ dẫn tới những hậu quả nguy hiểm, thậm chí người bệnh có thể tự tử. Vậy nguyên nhân gây nên tâm thần phân liệt là do đâu ? Triệu chứng và cách điều trị ra sao ? Hãy cùng theo dõi qua bài viết bên dưới.

Tâm thần phân liệt là gì ?

Tâm thần phân liệt là một sự rối loạn tâm thần đặc trưng. Khiến cho người bệnh có khả năng gặp ảo giác, ý thức bị xáo trộn, dẫn đến sự bất thường trong suy nghĩ và hành động, gây cản trở tới hoạt động sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Hầu hết những bệnh nhân có dấu hiệu của tâm thần phân liệt đều cần phải điều trị dài hạn để làm suy giảm các triệu chứng. Nếu không điều trị sớm, các triệu chứng sẽ trở nên nguy hiểm và khó điều trị hơn. Do đó, người thân cần nhận biết sớm các dấu hiệu của tâm thần phân liệt để hỗ trợ người thân sớm nhất.

benh tam than phan liet
Tâm thần phân liệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý của người bệnh – Ảnh minh họa

Triệu chứng của tâm thần phân liệt

Các triệu chứng – dấu hiệu của bệnh tâm thần phân liệt thường sẽ liên quan đến suy nghĩ, hành vi, cảm xúc và khả năng nhận thức. Các triệu chứng cụ thể bao gồm:

  • Bị ảo tưởng: Bệnh nhân thường sẽ có ảo tưởng về những thứ không hề xảy ra. Ví dụ như việc người bệnh sẽ luôn cho rằng mình bị quấy rối, hoặc tự thấy mình là một người nổi tiếng. Tình trạng ảo tưởng xuất hiện hầu hết ở bệnh nhân tâm thần phân liệt.
  • Ảo giác: nếu ảo tưởng là sự rối loạn về suy nghĩ thì ảo giác là sự rối loạn về các giác quan mà bệnh nhân gặp phải. Họ sẽ cảm thấy như có ai đó đang nói chuyện thì thầm với họ một cách rõ ràng, hoặc họ sẽ thấy những hình ảnh ảo ảnh mà người thường không thể thấy được. Tuy nhiên thì rối loạn về thính giác là ảo giác mà người bệnh thường gặp.
  • Rối loạn ngôn ngữ: hiện tượng rối loạn ngôn ngữ cũng thường xuất hiện ở những bệnh nhân tâm thần phân liệt. Người bệnh sẽ nói những câu vô nghĩa, lủng củng, không có khả năng hoàn thành một đoạn hội thoại hoàn chỉnh.
  • Rối loạn hành vi tổ chức: Đây là triệu chứng khó lường của bệnh nhân tâm thần phân liệt, người bệnh có thể sẽ có hành vi chống đối, dễ bị kích động, khả năng phản xạ bị suy giảm.
  • Các cảm xúc tiêu cực: đây cũng là một triệu chứng thông thường đối với những bệnh nhân tâm thần phân liệt. Người bệnh có thể không còn cảm giác muốn giao tiếp với bất kì ai, ánh mắt lơ đễnh, không tập trung. Người bệnh cũng mất đi hứng thú với những hoạt động hằng ngày, sống khép kín, thu mình lại.

Theo thời gian, các triệu chứng của tâm thần phân liệt sẽ trở nên đa dạng hơn và diễn biến xấu đi tùy theo từng loại triệu chứng.

Các triệu chứng của tâm thần phân liệt sẽ bắt đầu xuất hiện ở nam giới khoảng đầu hoặc giữa tuổi 20. Đối với nữ thì các triệu chứng sẽ xuất hiện khoảng cuối của năm 20 tuổi.

Nguyên nhân tâm thần phân liệt

Nguyên nhân chính xác gây ra tâm thần phân liệt vẫn chưa được tìm thấy, nhưng các nhà khoa học cho rằng yếu tố di truyền, những vấn đề về các chất hóa học trong não và yếu tố môi trường góp phần gây ra tâm thần phân liệt.

Những tổn thương ở các chất hóa học trong não, cụ thể ở đây là các chất dẫn truyền thần kinh được gọi là dopamine và glutamine, có thể gây nên tình trạng tâm thần phân liệt.

Với những người sống trong gia đình thường xuyên cãi cọ, không hòa hợp dẫn đến căng thẳng tâm lý kéo dài, cũng có thể dẫn đến tâm thần phân liệt.

Phương pháp điều trị tâm thần phân liệt

Điều trị tâm thần phân liệt thông thường sẽ có 2 cách: điều trị bằng thuốc và trị liệu tâm lý

Điều trị bằng thuốc

Việc điều trị bằng thuốc có thể áp dụng lâu dài với bệnh nhân tâm thần phân liệt, mục đích của thuốc là quản lý và làm suy giảm các triệu chứng – dấu hiệu của bệnh ở mức thấp nhất có thể. Các loại thuốc điều trị tâm thần phân liệt:

  • Thuốc điều trị thế hệ đầu tiên: đây là loại thuốc ban đầu được áp dụng để điều trị tâm thần phân liệt. Tuy vậy, tác dụng phụ của thuốc chính là gây ảnh hưởng lên khả năng vận động của người bệnh. Do đó ở thời điểm hiện tại, thuốc này ít được sử dụng. Một số loại thuốc thế hệ đầu là: Chlopromazine, Fluphenazine, Haloperidol, Perphenazine.
  • Thuốc điều trị thế hệ thứ hai: đây là loại thuốc điều trị tâm thần phân liệt mới nhất với ưu điểm vượt trội là ít gây ra tác dụng phụ. Một số loại thuốc thế hệ thứ hai bao gồm: Aripiprazlole, Asenapine, Brexpiprazole, Cariprazine, Clozapine,…

Điều trị tâm thần phân liệt bằng phương pháp trị liệu tâm lý

Bên cạnh việc điều trị bằng các loại thuốc điều trị tâm thần phân liệt, bệnh nhân cũng cần các liệu pháp trị liệu tâm lý nhằm cải thiện tinh thần hơn. Ví dụ như:

  • Liệu pháp tâm lý cá nhân: liệu pháp này sẽ giúp bệnh nhân có thể tự đương đầu với những rối loạn về suy nghĩ. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp cho bệnh nhân nhận biết được các dấu hiệu có thể xảy đến trong thời gian ngắn.
  • Đào tạo kỹ năng xã hội: Liệu pháp này sẽ giúp người bệnh cải thiện khả năng tương tác xã hội và khả năng làm việc nhóm.
  • Hỗ trợ từ phía gia đình, người thân: người thân của bệnh nhân có thể được cung cấp những kiến thức về cách hỗ trợ người bệnh tâm thần phân liệt, nhằm giúp đỡ họ trong lúc cần thiết.
  • Phục hồi chức năng nghề nghiệp: điều này giúp cho bệnh nhân rèn luyện lại kỹ năng trong công việc và hỗ trợ họ tìm việc làm.

Kết luận

Điều trị tâm thần phân liệt sẽ cần một khoảng thời gian dài và kiên trì đến từ phía người bệnh và thân nhân. Do đó, khi phát hiện người bệnh có những rối loạn hành vi ban đầu, người nhà cần chủ động tìm đến các bác sĩ Thần kinh gần nhất để được hỗ trợ và điều trị kịp thời.

Một số bác sĩ có thể khám và điều trị tâm thần phân liệt:


Nguồn tài liệu tham khảo: Mayoclinic.org

Đọc thêm