Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới

Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới: Tổng quan và phân biệt

Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới là tình trạng chảy máu trên đường tiêu hóa biểu hiện bằng nôn ra máu, đi tiêu ra máu hoặc đi tiêu phân đen,… Hãy cùng Docosan tìm hiểu về hội chứng này và cách phân biệt thế nào là xuất huyết tiêu hóa trên và dưới nhé!

Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới là gì?

Tất cả các hình thức có máu trong dịch nôn và phân đều được gọi là xuất huyết tiêu hóa. Tình trạng này được định nghĩa là sự chảy máu trong đường tiêu hóa. Về mặt lâm sàng xuất huyết tiêu hóa được phân chia thành xuyết huyết tiêu hóa trên và dưới.

  • Xuất huyết tiêu hóa trên: vị trí tổn thương gây chảy máu nằm trên góc Treitz.
  • Xuất huyết tiêu hóa dưới: vị trí tổ thương gây chảy máu nằm từ góc Treitz trở xuống.

Bên cạnh cách chia nà còn có các trường hợp xuất huyết tiêu hóa cấp, mạn; xuất huyết tiêu hóa ẩn, không rõ vị trí.

  • Lượng máu: số lượng có thể nhiều hoặc ít, có thể ẩn trong phân không thấy bằng mắt thường. Màu đỏ tươi hoặc đỏ sậm hay có màu nâu, đen.
  • Hình thái xuất huyết: nôn ra máu, đi cầu ra máu hoặc đi cầu phân đen
  • Bệnh lý gây xuất huyết tiêu hoá: thường gặp do loét niêm mạc ống tiêu hóa; hiếm gặp hơn là vỡ giãn tĩnh mạch trong hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa (thường xảy ra ở người lớn nhiều hơn trẻ em) và rất hiếm do các nguyên nhân dị tật bẩm sinh.
  • Vị trí xuất huyết: bất kỳ vị trí nào trên ống tiêu hoá, không phải lúc nào cũng có thể xác minh được vị trí xuất huyết. Vị trí xuất huyết khó xác định nhất là ruột non do khó tiếp cận.  Khi xuất huyết tại các vị trí như thực quản, dạ dày hay tá tràng triệu chứng thường là nôn ra máu.
  • Tầm quan trọng: Xuất huyết tiêu hoá là một cấp cứu liên quan đến cả nội và ngoại khoa, lúc đầu có thể ít nhưng sau đó nếu trong nhiều ngày không phát hiện và điều trị nguyên nhân có thể dẫn tới xuất huyết ồ ạt đe dọa tính mạng.
Docosan

Cách phân biệt xuất huyết tiêu hóa trên và dưới

Tính chất máu, chất nôn và tính chất phân sẽ gợi ý vị trí xuất huyết dựa trên các nguyên tắc sau:

Càng gần nơi thoát ra thì máu càng có độ đỏ tươi, càng ít thời gian trộn lẫn với các loại dịch khác trong cơ thể như dịch tiêu hóa, phân sẽ càng giữ được nhiều tính chất ban đầu.

Máu chảy từ tĩnh mạch thực quản thường sệt, đỏ, ít pha lẫn dịch vị, thức ăn. Máu chảy trog dạ dày có pha lẫn dịch vị, thức ăn, bị biến đổi màu sắc do dịch vị. Máu chảy trong đại tràng sigma hay đại tràng bên trái có sắc đỏ hơn, máu chảy từ đại tràng phải thường tạo màu phân đen. Máu chảy từ hậu môn trực tràng là máu đỏ tươi lẫn trong phân vàng.

Xuất huyết tiêu hóa trênXuất huyết tiêu hóa dưới
Vị tríXuất phát từ thực quản, dạ dày, phần trên của ruột non (tá tràng)
Xuất phát ở ruột non (đoạn từ hỗng tràng), đại tràng, trực tràng và đi qua hậu môn.
Tính chất máu, tính chất nônHo ra máu
Tiêu phân đen
Tiêu phân đỏ khi xuất huyết tiêu hóa lượng nhiều
gợi ý dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa nặng)
Tiêu phân đỏ
Tiêu phân đen
Nguyên nhânViêm loét thực quản: thường gặp trên những bệnh nhân có cơ địa bị GERD lâu năm không điều trị
Viêm chợt dạ dày, tá tràng: đây là nguyên nhân phổ biến nhất của chảy máu đường tiêu hóa trên. Bệnh thường do vi khuẩn, quá nhiều axit hoặc dùng thuốc lâu ngày.
Loét dạ dày – tá tràng
Hội chứng Mellory-Weiss: thường gặp ở người nghiện rượu, nôn nhiều và có thể gây chảy máu nghiêm trọng
Vỡ giãn tĩnh mạch thực quản hoặc bệnh dạ dày do tăng áp cửa: thường gặp trên những bệnh nhân xơ gan
Ung thư thực quản, ung thư dạ dày

Viêm loét đại tràng, trực tràng do amip, thiếu máu, do tia xạ
Viêm đại tràng, trực tràng xuất huyết
Viêm loét túi thừa: các túi nhỏ phình ra trong đường tiêu hóa (túi thừa) bị viêm loét, dẫn đến xuất huyết.
Viêm ruột hoại tử
Dị dạng mạch máu
Polyp đại tràng: các khối u nhỏ trên niêm mạc đại tràng và dẫn đến chảy máu.
Trĩ: tình trạng mạng lưới tĩnh mạch ở hậu môn hoặc trực tràng dưới bị căng dãn và vỡ gây chảy máu. Hiện tượng này tương tự như tình trạng giãn tĩnh mạch.

Ngoài ra các triệu chứng kèm theo cũng gợi ý nguyên nhân xuất huyết tiêu hóa trên và dưới

  • Thực quản: cảm giác đau sau xương ức, nôn nhiều lần, nuốt đau
  • Dạ dày: đau thượng vị, đau liên quan đến các bữa ăn, cảm giác đầy bụng, khó tiêu
  • Ruột: đau quanh rốn, đau dọc khung đại tràng, đau hố chậu, thay đổi tính chất phân, thay đỏi thói quen đi cầu…
  • Hậu môn, trực tràng: búi trĩ sa, đau hạ vị, hố chậu, đau hậu môn
  • Bệnh ác tính: thiếu máu không rõ nguyên nhân, gầy sụt, suy kiệt…
Docosan

Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới có nguy hiểm không?

Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới có thể dẫn đến các tình trạng nguy hiểm:

  • Sốc mất máu
  • Thiếu máu cấp tính, thiếu máu mạn tính
  • Đột quỵ
  • Tử vong

Do đó, cần thực hiện các biện pháp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng đồng thời giúp hạn chế nguy cơ tử vong:

  • Hạn chế sử dụng nhóm thuốc kháng viêm non-steroid, chỉ dùng khi có sự chỉ định của bác sĩ, đặc biệt là nhóm bệnh nhân viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Hạn chế sử dụng rượu, bia.
  • Không nên hút thuốc lá
  • Nếu bạn bị trào ngược dạ dày thực quản hãy đi khám bác sĩ ngay để được điều trị, tránh xảy ra biến chứng xuất huyết

Xuất huyết tiêu hóa không phải là một bệnh lý mà là một tình trạng tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa gây xuất huyết. Việc phân biệt xuất huyết tiêu hóa trên và dưới giúp định hướng điều trị dễ dàng hơn.

Docosan

Cảm ơn bạn đã tìm đọc bài viết “Xuất huyết tiêu hóa trên và dưới: tổng quan và cách phân biệt”. Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có thêm thông tin bổ ích để có thể phân biệt thế nào là xuất huyết tiêu hóa trên và dưới.

Bài viết được tham khảo từ bác sĩ và các nguồn tư liệu đáng tin cậy trong và ngoài nước. Tuy nhiên, Docosan Team khuyến khích bệnh nhân hãy tìm và đặt lịch hẹn với bác sĩ có chuyên môn để điều trị. Để được tư vấn trực tiếp, bạn đọc vui lòng liên hệ hotline 1900 638 082 hoặc CHAT để được hướng dẫn đặt hẹn.


Nguồn tham khảo: NHS

Bài viết liên quan
Total
0
Shares