ghẻ xốn

Ghẻ xốn: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh ghẻ xốn là một bệnh truyền nhiễm ngoài da khá phổ biến ở nước ta. Tuy thường không nguy hại đến tính mạng, bệnh có thể lây lan nhanh và gây ra những triệu chứng rất khó chịu cho người bệnh. Hãy cùng Docosan tìm hiểu về căn bệnh này trong bài viết dưới đây nhé.

Tổng quan về bệnh ghẻ xốn

Bệnh ghẻ xốn là bệnh truyền nhiễm do loài ký sinh trùng bắt buộc là cái ghẻ Sarcoptes scabiei var Hominis xâm nhập ở lớp thượng bì gây ra. Người là ký chủ duy nhất của cái ghẻ Sarcoptes scabiei var Hominis, không có tàng chủ, không có vector truyền bệnh. Các loài cái ghẻ của thú có thể gây nhiễm cho người khi tiếp xúc nhưng những loài này không đào đường hầm ngoằn ngoèo mà xâm nhập sâu vào dưới lớp sừng và không thể sinh sản trong cơ thể người, thường sẽ chết sau vài ngày.

Cái ghẻ ở người Sarcoptes scabiei var Hominis (gọi tắt là Sarcoptes scabiei khi không có ý định phân biệt với các loài cái ghẻ của thú) có hình bầu dục, mặt bụng dẹt, mặt lưng hơi phồng, trên lưng có nhiều lông cứng. Cái ghẻ có 4 cặp chân, không đầu, không mắt nhưng có bộ phận miệng nhô ra khỏi thân trong giống như một cái đầu gọi là đầu giả. Con cái ghẻ cái có kích thước lớn hơn con đực.

Docosan

Dịch tễ bệnh ghẻ xốn

Ghẻ là một bệnh truyền nhiễm tương đối phổ biến có thể ảnh hưởng đến các cá nhân ở mọi lứa tuổi và tình trạng kinh tế xã hội. Tỷ lệ hiện mắc trên toàn thế giới được ước tính là 100 triệu người, gặp nhiều ở các nước đang phát triển do điều kiện vệ sinh kém, thiếu nước tắm giặt. Bệnh ghẻ có thể gây thành dịch lớn, trong quá khứ giữa năm 1975, Việt Nam từng xảy ra dịch ghẻ xốn lớn, hoành hành ở nhiều tỉnh thành.

Nguyên nhân mắc bệnh ghẻ xốn

  • Con đường trực tiếp: lây giữa người với người qua hoạt động tình dục, tiếp xúc, cọ xát trực tiếp với người bị bệnh ghẻ xốn.
  • Con đường gián tiếp: dùng chung quần áo, khăn, giường, chiếu, chăn, mùng, vật dụng của người bệnh.

Chu trình phát triển của cái ghẻ người

Tất cả các giai đoạn ấu trùng, nhộng, con trưởng thành của cái ghẻ có khả năng đào hầm trong da, nhất là con cái đã thụ tinh, đào những đường hầm đặc trung từ 2-3 mm mỗi ngày. Đường hầm được đào dưới lớp biểu bì, nằm giữa lớp sừng và lớp hạt. Đường hầm thường có hình ngoằn ngoèo màu đỏ hồng trên mặt da. Con cái đào hầm và đẻ 3-5 trứng vào đó.

Trứng nở ra ấu trùng sau 3-7 ngày. Sau khi nở, ấu trùng bò lên bề mặt da, đào đường hầm nhỏ, khó thấy gọi là túi lột xác. 3-6 ngày sau ấu trùng lột xác thành nhộng, nhộng tiếp tục lột xác một lần thành con đực và lột xác hai lần thành con cái.

Sự giao hợp xảy ra khi con đực tìm thấy và xâm nhập trong túi lột xác của con cái, con cái chỉ giao hợp một lần và giữ tinh trùng để thụ tinh trứng cả đời. Sau khi thụ tinh, con cái rời khỏi túi lột xác và tìm trên mặt da nơi phù hợp để đào hầm. Con cái sống suốt đời trong đường hầm và có thể sống hơn 1 tháng. Bệnh ghẻ xốn lây lan qua người bằng sự truyền cái ghẻ cái đã thụ tinh qua tiếp xúc giữa người với người, da qua da; cái ghẻ có thể sống ngoài cơ thể ký chủ 24-36 giờ nên lây truyền qua vật dụng, quần áo cũng có thể xảy ra.

Docosan

Triệu chứng của bệnh ghẻ xốn

Triệu chứng đầu tiên xảy ra vài ngày hay vài tuần sau khi bị lây nhiễm. Ba dấu hiệu lâm sàng đặc trưng của bệnh ghẻ xốn là:

  • Ngứa thường về đêm, có tính gia đình, tập thể. Ngứa có thể ở khắp nơi trên cơ thể từ đầu cổ và mặt; ngứa nhiều khiến bệnh nhân gãi nhiều có thể gây trầy xước, bội nhiễm vi trùng.
  • Những đường hầm đặc trưng: hơi gồ, dài 3-15 mm, thường ở ngón tay, cổ tay, chân trẻ sơ sinh.
  • Mụn nước trong, hơi lồi, thường ở các kẽ ngón tay.
Docosan

Tổn thương đặc trưng do cái ghẻ gây ra thường nằm ở các vùng da mềm, dễ dàng để cái ghẻ đào đường hầm như: các kẽ ngón tay, nếp gấp mặt trong cổ tay, cánh tay, phía trước nách, thắt lưng, quanh rốn, quanh cơ quan sinh dục, vú, mông, dương vật. Đường hầm do cái ghẻ đào là đường cong ngoằn ngoèo, dài 2-3 cm, gồ cao hơn mặt da, màu trắng đục, không khớp với da. Ở đầu đường hầm có mụn nước đường kính nhỏ khoảng 1-2 mm, chính là nơi cư trú của cái ghẻ, dùng kim chọc chảy ra một ít dịch màu xám, có thể bắt được cái ghẻ.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể có sang thương khắp thân người. Bệnh ghẻ xốn có thể gây biến chứng ở da như nhiễm trùng da, viêm da dị ứng, chàm hoá và nguy hiểm hơn là viêm cầu thận cấp do ghẻ.

Điều trị và phòng ngừa ghẻ xốn

Điều trị

Mục tiêu điều trị bệnh ghẻ xốn là:

  • Loại bỏ cái ghẻ khỏi người bệnh
  • Điều trị triệu chứng và biến chứng
  • Đánh giá những người xung quanh, điều trị nếu cần thiết để loại bỏ nguồn lây.

Trước khi điều trị 3 ngày phải tổng vệ sinh quần áo, chăn mền, vật dụng,… Thuốc điều trị đầu tay là permethrine 5% thoa da hoặc uống Ivermectin để tiêu diệt cái ghẻ. Điều trị triệu chứng ngứa bằng kháng histamine, corticoid thoa hoặc corticoid uống hằng ngày, điều trị biến chứng nhiễm trùng da bằng kháng sinh.

Docosan

Diệt nguồn lây:

  • Cái ghẻ chết ở nhiệt độ 60 độ C do đó quần áo sau khi mặc nên được đun sôi ở 80-90 độ C trong 5 phút.
  • Cái ghẻ chết khi ra khỏi ký chủ 24-36h nên để quần áo sạch trong tủ 1 tuần sau mới
    mặc lại.
  • Điều trị tất cả người xung quanh có ngứa

Phòng ngừa

  • Vệ sinh cá nhân hàng ngày nhất ở kẽ tay, các nếp
  • Thường xuyên giặt sạch quần áo bằng bột giặt, phơi dưới nắng cho đến khi khô ráo.
  • Khi có người xung quanh bị ngứa, nhất về đêm, nên kiểm tra vị trí chọn lọc của ghẻ
  • Tránh tiếp xúc người bị ghẻ (bắt tay, dùng chung vật dụng,…)
  • Nếu bị ghẻ cần tránh tiếp xúc người xung quanh: dùng đồ đạc riêng, ngủ riêng và đi khám ngay để điều trị sớm, tránh biến chứng, tránh lây cho cộng đồng.
Docosan

Cái ghẻ Sarcoptes scabiei gây ra bệnh ghẻ xốn ở những nơi có điều kiện vệ sinh kém, bệnh có tính tập thể, lây lan nhanh bằng con đường trực tiếp hay gián tiếp. Điều trị bệnh ghẻ xốn cần kết hợp thuốc và giữ vệ sinh quần áo, đồ dùng. Nếu phát hiện mình có những triệu chứng của bệnh hãy đến ngay bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh gây lây lan cho người xung quanh.

Bài viết được tham khảo từ bác sĩ và các nguồn tư liệu đáng tin cậy trong và ngoài nước. Tuy nhiên, Docosan Team khuyến khích bệnh nhân hãy tìm và đặt lịch hẹn với bác sĩ có chuyên môn để điều trị. Để được tư vấn trực tiếp, bạn đọc vui lòng liên hệ hotline 1900 638 082 hoặc CHAT để được hướng dẫn đặt hẹn.


Nguồn tham khảo: CDC

Total
0
Shares
Bài viết liên quan

Tư vấn y tế, tìm bác sĩ, đặt lịch khám
miễn phí 24/7 trên ứng dụng Docosan